KT
Erciyes360
Erciyes Dağı'nın hikâyesi
Erciyes volkanının 2,8 milyon yıllık geçmişi, Dikkartın patlaması, eriyen Aksu buzulu, antik adı Argaios, Ay'daki Mons Argaeus ve Cis Hatun efsanesi.
Erciyes, Kayseri'nin 15–25 km güneyinde yükselen dev bir volkan. Bugün uykudaki volkan sayılıyor; kaynaklara göre altındaki magma sistemi küçük, soğuk ve muhtemelen sönümleniyor.
2,8 milyon yıl önce · Dev patlamalar
Valibaba Tepe ignimbiriti yaklaşık 52 km³ malzeme saçtı; Erciyes'in bugünkü gövdesi bu tür püskürmelerle büyüdü.
80 bin yıl önce · Çarık Tepe
Erciyes'in son dasitik püskürmesi Çarık Tepe'de oldu.
21 bin yıl önce · Buzul çağı
Aksu vadisindeki buzul 5,8 km uzunluğa ulaştı; dağın vadileri buzulların oyduğu biçimini o dönemde aldı.
~10 bin yıl önce · Dikkartın patlaması
Dikkartın kubbesinden yükselen kül sütunu 25 km'ye çıktı. Kaynaklar bu patlamayı Mount St. Helens'inkiyle kıyaslar (VEI 5). Karagüllü ve Perikartın kubbeleri de aynı döneme ait.
Antik çağ · Argaios
“Erciyes” adı Yunanca Argaios'tan (Latince Argaeus) gelir. Strabon zirvenin hep karlı olduğunu yazar; antik kaynaklara göre zirveden iki deniz birden görülebiliyordu. Hititlerin kaya oymaları ve yapay bir tüneli de dağın tarihine işlenmiştir.
1905 → 2009 · Eriyen buzul
Türkiye'nin en batıdaki buzulu Aksu, 1905'te 700 m iken 2009'da 260 m'ye indi. Bu hızla 2070'e kadar tamamen yok olabileceği öngörülüyor.
Merak edilenler
Ay'da bir Erciyes
Ay'daki Mons Argaeus dağı adını Erciyes'in antik adından alır.
Cis Hatun'un gelinliği
Halk anlatısına göre Erciyes'in hiç erimeyen karı, Cis Hatun'un gelinliğidir.
Kışın zirvede bir keşiş
11. yüzyılda Galesioslu Lazaros'un kışın en sert günlerinde Erciyes'e çıkıp indiği kayıtlıdır.
Erciyes'in kendi bitkisi
Astragalus argaeus gibi yalnız bu dağda yetişen endemik bitkiler var.
Kaynak: Vikipedi, “Mount Erciyes” maddesi ve kaynakları (CC BY-SA 4.0). Tarihler bilimsel yaş tahminleridir.